ميگفت سياهه كرده‌اند كه بتدريج از شهر خارج خواهم كرد . سؤال كردم ؟ آن يكنفر كه ديشب نايب على اكبر آورده بود كه بود گفت حاج ميرزا حسن « 1 » رشديه

--> ( 1 ) - ميرزا حسن آقا مدير رشديه از اشخاص با حرارت و درستكار در زمان امين الدوله صدر اعظم ايران پس از آنكه مدتى در تبريز در تأسيس مدارس و مكاتب زحمات كشيده بتهران آمد و تأسيس مدرسه رشديه را نمود در واقع مؤسس مكاتب به وضع جديد اين شخص است ، در اوايل ورودش مقدسين و بعضى از مردم او را مثل يكنفر كافر نجس العين ميدانستند چه كه الف و باء را تغيير داد فتحه را كه تا آنوقت زبر ميگفتند صداى بالا نام نهاد و ضمه را كه تا آنوقت پيش ميناميدند صداى وسط ميگفت كسره را كه تا آنوقت زير ميخواندند صداى پائين ميخواند و همچنين خط عمود و خط افقى را ياد اطفال داد و كذا در مكتبخانه‌ها كه در سر گذرها و بازارها پسران و دختران باهم مينشسند چه ضرر داشت كه بايد در مدرسه بيايند ديگر آنكه چوب و فلك در مدرسه نيست اطفال خودسر بار ميايند شيخ سعدى صد سال قبل گفته است استاد معلم كه شود كم آزار * خرسك بازند طفلان در بازار فرياد مقدسين در مجالس بلند شد كه آخر الزمان نزديك شده است كه جماعتى بابى و لامذهب ميخواهند الفباء ما را تغيير دهند قرآن را از دست اطفال بگيرند و كتاب به آنها ياد بدهند ديگر آنكه اطفال را زبان خارجه تعليم داده است كه به آنها گفته است شماره لفظى و شماره خطى و اين صورت را ياد اطفال داد 1 2 3 4 5 6 7 8 9 مجملا رساله هم از بعضى علماء تأليف شد در رد مدارس و تكفير اولياء مدارس ليكن پس از دخول آقاى طباطبائى و تأسيس مدرسه اسلام مردم كم‌كم دانستند كه اين مدارس عبارت از همان مكاتب است و اين ارقام حساب است نه زبان خارجه و تغييرى هم در الف و باء داده نشده همان الف و باء قديم است منتها قدرى مشكل‌تر از آن حاج ميرزا حسن آقا هم دانست كه اين مردم قابل نيستند خورده خورده از حرارت افتاد و براى ترويج مقصود خود روزنامه ايجاد كرد موسوم بروزنامه مكتب . خواست كه در روزنامه مردم را بيدار و بترويج معارف بكوشد ليكن وزير علوم و وزير انطباعات از روزنامه و ساير جرايد جلوگيرى كردند . در اين اثناء كه متهم بود ، در نزد عين الدوله كه اين شخص را اگر به حال خود گذارد ، علاوه بر اينكه الف و باء را تغيير خواهد داد و روزنامه‌نويس هم شده است گناه روزنامه‌نويسى كمتر از گناه مدرسه تأسيس كردن نيست و گاه‌گاهى هم بكتابخانه ملى ميرود كه اينهم گناهى است كه عفو ندارد و بعضى اوقات هم در خانه و مدرسه بعضى را دور خود جمع مىكند . خبر دادند به عين الدوله كه ميرزا حسن مدير رشديه را ديدند كه شبنامه منتشر مينموده است ، باز راپرت رسيد كه عصر سه‌شنبه 21 ربيع الثانى 1324 هجرى در منزل مدير رشديه انجمنى تشكيل يافته است كه اجزاء آن از اين قرار است . مجد الاسلام كرمانى - ناظم الاسلام كرمانى - ميرزا آقا اصفهانى و -